Abafundi Bayadulwa Esikolweni-Erasmus Monareng High School NgesiFundeni seGauteng

MKHOZI

NgeLesibili Mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 1
Vosloorus- Kudulwe abafundi kumbi esikolweni i-Erasmaus Secondary School eVosloorus ngesiFundeni seGuateng mhlapha. Kuvela bonyana uMphathi wesikolwesi ubizele abafundi bakhe abantu abangaziwa abavela emphakathini bonyana khese beze bazokuhloma umthetho ebafundini besikolwesi.
Kubonakale iinthombe zabafaundi batjho abafike ngemva kwesikhathi,bazithabulula umzimba ngendlela yokugwetjwa bogadi abangaziwako,nabangasebenzi kilesikolo. Abafundi bathi badulwe bebararhwa bogadi abathunyelwe esikolwena. Kuvela bonyana isikolwesi singena ngo-7am kodwana abafundaba ekubonakala badulwe kabuhlungu kangaka batjho bafike ngo-7h40.
Omunye wababelethi uthi ufonelwe watjelwa bonyana umntwanakhe uyamanywa esikolweni. Kunezwangobatjho ethi esikolwenesi kuneziga, uthitjhera uyakghona ukuya ngetlasini afike akhombe umfundi bonyana amlandele,nakafika ngaphandle amthumele ngabantu afakwe amaguduva. “Njengombana sengabelethwa butjha nje,angisakghoni ukuzilwela. Khibe bekungasinjalo bebazawukhomba umuzi onotjwala ngendlela umntwanami angayo”.kutjho omunye wababelethi.
Abogadi abakhulunyiswa endabeni le kuthiwa ngebekampani eyaziwa ngokuthi yi-YIZO YIZO COMMUNITY SERVICE. Iye, nayo iyavuma ikampani le bonyana kubonakale amalungayo esikolwenesi,kodwana ithi yona khenge ithume umuntu bonyana ayokudula abafundi esikolweni. UNomzana Phumlani Mkhize ungomunye wabogadi be-Yizo Yizo Community Servive,uthi umntwanakhe ufunda khona esikolwena,kodwana yena ubizwe Mphathi wesikolo bonyana bazokulamula njengombana kunabentwana abatheliswa ngabanye abentwana kilesikolo. ” Siyancancabeza kiko koke okwenzekileko”,kutjho uPhumlani Mkhize,ugadi we-YIZO YIZO COMMUNITY SERVICE obonakale amajadujadu esikolwena ambethe iimpahla zomsebenzi,kodwana angekho emsebenzini.
Iye batjho vele esikolwena bayadulwa tle abafundi,bebanikelwe isigwebo sokuzibandula ngasuthi majoni. Abanye babafaundi bathi abazi bonyana bazokubalekela kuphi. Ihlangano yabafundi i-COSAS ithi abenzi bokumbi abavulelwe umlandu babotjhwe, namkha baphelelwemsebenzi. USomkhndlu wezeFundo esiFundeni se-Gauteng uLebogang Maile uthi ukudulwa kwabentwana kwaphela kade eenkolweni,njenganje indaba le isaqalisiswa.
Umthombo:Cutting Edge/SABC ////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
Abantu Balila NgesiFunda Se-KZN Ngokuthengiswa Kwemisebenzi Yabothitjhere
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 2

Kunezwangobatjho ebukhali bonyana isiFunda saKwazulu Natal sithengisa imisebenzi yabothitjhere. Lokhu kutjho khona bonyana umuntu nakufanele athole umsebenzi wobuthitjhera,kufuneka ube mumuntu odizako namkha ubelilunga lehlangano ethize yepolotiki khona uzokuthola iposo leyo. Kunala kukhulunywa khona ngenyunyana thizeni kumbi ekuthiwa ngiyo ephemba umlilo wobukhohlakalobu.
Abazaziko bathi indaba yokuthengiswa kwemisebenzi yabothitjhere le, ifaka hlangana abaPhathi beenkolo,abaHloli beenkolo,nezinye iinhlangano. Izwangobatjho le yakhe yezwakala ngaphambilini ayithomi namhlanjesi,kwathi inyunyana le ekuthiwa ngiyo etjhotjhozela ubukhohlakalobu yathi abantu abeze nobufakazi ngaphambili bavule iimlandu emaphoyiseni kodwana akakho owavelako.
Mva nje iyavela godu indaba le yobukhohlakali bokuthengiswa kwemisebenzi yabothitjhere esiFundenesi. Abanye nabakhulumako nabazaziko iindaba bathi i-Edenvale Circuit eMgungundlovu District nayo iyabalwa endabeni le,KwaMashu,Mzinyathi,eNyukhasela nakwezinye iindawo ukuveza nje imbijana ekukhulunywa ngayo.
Bekube khathesi akakho umuntu okhewavela tjhatjhalazi bonyana indaba le iliqiniso kangangani,kodwana yona iyakhulunywa begodu iyababazwa ngokurhagala kobukhohlakali bokuthengiswa kwemisebenzi yabothitjhere ngesiFundeni saKwaZulu Natal. Kuthiwa ngiso esikhamba phambili kunazo zoke zoke iimFunda eSewula Afrika nakuza eendabeni zokukthengiswa kwemisebenzi yamathitjhera. Umthombo weendaba Mkhozi
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 3
Isiyeleliso
Iphephandaba uMkhozi liphephandaba lesiNdebele elithi nange kukhona umtlolo olumelako namkha ukukhuluma kumbi ngomunye umuntu ngaphandle kwesizathu nobufakazi, loyo muntu unelungelo lokufaka umlandu nanyana kukuphi la kusebenza khona umthetho weSewula Afrika ngaphasi koMthetho-Sisekelo wakhona.
Isaziso
Iinthombe ezibekwe tjhatjhalazi ku-inthanethi siyaziboleka bese siyatjho bona ziinthombe ezibolekiweko, akusizo iinthombe zethu. Ngaphandle kweenthombe zabentwana ababulanzi namkha abantu ababulanzi ngekhe sizisebenzise iinthombe ezinjalo. Iindaba zethu esizitlolako ezinye zazo ziindaba ezisepepeneneni ngokweemthombo ethembekileko yeendaba. Nakho lokho siyakuveza asikufihli nange indaba kungasiyo yethu. Iziko leendaba lisebenza njalo, ngokufaka neminye iimthombo yeendaba. Akusiwo umlandu ukubolekisa ngenye indaba namkha ukudlulisa umbiko kwelinye iziko leendaba nange umthombo loyo uthembekile. Yoke indaba namkha umbiko okungasikho kwethu siyaveza bonyana msebenzi kabani, asenzi kwangasuthi msebenzethu.
Umkhozi utloliswe njengephephandaba elitlola iindaba ngesiNdebele. Sivikela abentwana abangaphasi kweminyaka elitjhumi nekhomba, abachwalileko, iindwala, nokuveza iinthombe zabo nabangakghoni ukuziphendulela njengabongazimbi ngaphandle kwesizathu. Siyakukhandela ukuthatha iinthombe endaweni la kungakafaneli khona ngaphahndle kwemvumo. Ungathumela imibono nokuthi singenzanjani ncono ephephandabeni uMkhozi.
Siyatholakala ku:
2942 Kwagga “C”
Kenang Security Training Building:Kwagga Police Station Street
Empumalanga 0458.
Mpumalanga Province
South Africa
Mkhozinews.co.za
Iposomoya:consultant@mkhozinews.co.za
Umkhangiso:ads@mkhozinews.co.za
+ 72 074 5899/ +73 2068 645
———————————————————————————————-
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 4
Abahlali Be-Wodi 32 Banghonghoyila Ngekhansela
KwaMhlanga: Abahlali bewodi 32 KwaMhlanga balila ngekhansela bonyana litjhugulula ikambiso yezinto ngaphandle kokubazisa. Lokhu kuvele ngemva kokuthi kubenesaziso etatawini lezokuthintana esivela ngekosini kwaBongwe kaMagobholi bonyana boke abafuna umsebenzi abakhambe bayozitlolisa khona,njengombana kubonakala kuvela amathuba wemisebenzi phakathi KwaMhlanga.
Endabeni le,kukhona abathi awa ikhansela alenzi zona ngombana kwavunyelwana ngokuthi boke abazitlolisileko ngebanga lokufuna umsebenzi bazokufakwa eentlankaneni kutonyulwe isitlankana ngasinye,lo otunyulwe lapho kwabizwa ibizo lakhe uwutholile umsebenzi. Umphakathi lo ufuna leyokambiso kungasi le kakhansela uBathabile Nkosi yokudlulisela abantu ekosini.
Kuyavela bonyana KwaMhlanga ngaphakathi kuzokwakhiwa igaratjhi yepitroli eduze netatawu lezemidlalo iSolomon Mahlangu Stadium. Ngakwelinye ihlangothi kuvela bonyana kunamahlelo wokwakha isibhedlela sangeqadi,begodu isibhedlela somBuso KwaMhlanga Hospital siyakhuliswa bekube khathesi, umnyaka ozako kufanele siphele.
Umthombo-SABC News
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 5

NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 6
USomkhandlu WomBusoHlanganyela UMashilo Ubenomhlangano Nabarholi Bendabuko NgesiFundeni SeMpumalanga


Mbombela: Bekunomhlangano mhlapha ngevekephelileko phakathi kwakaSomkhandlu emNyangweni Hlanganyela kanye nobuRholi bamaKhosi ngeMbombela esiFundeni seMpumalanga. uSomkhandlu womNyango lo umhlonitjhwa uSpeedy Mashilo ubawe amakhosi bonyana khese batjheje labo abazipha inarha namkha abazisikele iintandi.
Ngokujayelekileko inengi labantu abazisikela khona iintandi ziindawo zezabelo njengaKwaNdebele naKangwane. Ngokuyakwaka Somkhandlu abantu bazisikela iintandi ezingakakhutjhwa boMaspalati ngehlelo lokuthola izenzelo. Kuyavela bonyana ukuzisikela iintandi kwabantu ekugcineni kubamraro ngombana bona abantwabo bayatjhagala ngebanga lokutlhoga izenzelo njengamanzi,iintradi,itliniki njalo njalo.
USomkhandlu uyayilwisa tle indaba le yabantu yokuzithathela indawo ngaphandle kokusikelwa nguMaspalati. Phakathi kwamakhosi ebebakhona nguMengameli we-CONTRALESA uNdabezitha uMathupa Mokoena naye oyifakazele indaba le kaSomkhandlu bonyana mbala bazokusebenzisana endabeni le.
Enye indaba evelako batjho kubulawa kwamakhosi. USomkhandlu ukhulume ngomntwanekosi u-Andries Mahlangu ngesigodlweni sakwaNdzunzda Mabhoko. “Indaba yokubulawa kwamakhosi ngekhesiyijamele leyo”,kutjho uSomkhandlu umhlonitjhwa uSpeedy Mashilo. Umthombo:SABC News
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 7

NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026- ikhasi 8
Yinyanga Yokutloliswa Kwamafa

UNgqongqotjhe wezoBulungiswa nokuThuthukiswa koMthetho-Sisekelo weSewula Afrika uMmamoloko Kubayi, mhlapha uvakatjhele endaweni ye-Bushbuckridge ngesiFundeni seMpmalanga. Umnqopho wekhambo lakhe beli limukisa umphakathi wendawo le kunye namaSewula Afrika woke ngokuqakatheka kokutloliswa kwamafa umuntu asaphila.
Leli lihlelo lokukhuthaza abantu bonyana umndeni nomndeni awutlolise amafabo. Ngokuya kwakaNgqongqotjhe le yinto eqakatheke khulu kwamambala,ngombana ukuhlongakala komuntu kula kuvela khona iindaba zomndeni zibetjhatjhalazi la sekubangwa khona amafa. UNgqongqotjhe uthi abantu abatlolise lokho abanakho,kungabasigobho umuntu nakafuna ukusitlolisa bonyana ufuna siyekubani mhla uSokulunga amkhumbula kulungile nalapho.
Iindaba zokutloliswa kwamafa azithathelwa phezulu ebantwini abama-Afrika,kodwana kubonakala zithathelwa phezulu ngilaba abakama ngezandla. Kuvela bonyana ukuhlongakala komuntu emndenini,kungaba ngubaba namkha umma ngemva kwalokho kubakhona ukurarana komndeni kubangwa amafa,omunye nomunye uthi lokhu nalokhu ngekwami khatheso wena awusekho.
UNgqongqotjhe uthi abantu nabafuna ukufundiswa ngokutloliswa kwamafa wabo abatjhinge ku-Master of The High Court eJwanasbhege,nakwamanye amagqwetha azinikele ngokufundisa ukutloliswa ngamafa simahla. “Ihlelweli liyokuthatha amalanga amahlanu,ukusukela ngoMvulo bekubengeLesihlanu”,kutjho uNgqongqtjhe ummamoloko Kubayi.
Okufunekako ngumazisi womuntu,ubemSewula Afrika,ubeneminyaka engaphezulu kwaka-18,nokufaka irhelo lepahla umuntu anayo. Umnyaka nomnyaka lelihlelo libakhona lifundisa ngokuqakatheka kokutloliswa kwamafa wabantu.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 9

NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 10


Iinthombe ngeze-ISTOCK kunye ne-X..COM
Awa,khese ningilise mina ngisazithabulula kanti kumnandi kangaka ukwembatha izinto zakosobantu. Ngizakubuya nginibone kungasikade,indaba yokutlhoriswa kwabantu bengubo isithinta soke kubayini niqala mina ngedwa na?.
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 11

NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 12
KwaMhlanga March and March Inikele I-Ofisi LikaNdunakulu MpumalanagaAmalanga Ali-7

KwaMhlanga: NgaKwaNdebele ihlangano ye-March and March ngaphasi kwesiFunda seMpumalanga,ivuke yazithintitha yatjhinga e-Ofisini likaNdunakulu weMpumalanga umhlonitjhwa uMandla Ndlovu. Lokhu kuza ngemva kokuthi kubonakala abajameli bakaRhulumende eemFundeni ezimbili iKwaZulu Natal kunye neLimpopo kukhona abakwenzako ngamaphandle.
UNdunakulu weMpumalanga akhenge akhulume ngendaba yamaphandle kanye noSodorobha weThembisile Hani Local Municipality, boke bathule du ngendaba yamaphandle. Okubonakalako KwaNdebele maphandle aphila kamnandi akanavalo ngasuthi akukenzeki litho,ngaphandle kwendawo yaKwaMhlanga ngaphakathi la iintolo zamaphandle zivalwe khona.
Umtjhotjhozeli we-March and March KwaMhlanga uNomzana uHotnot Masimula uthi uNdunakulu weMpumalanga uNomzana uNdlovu akabonakali kukhona akwenzako manqophana namaphandle,ukufana nabanye aboNdunakulu beemFunda njenge;Limpopo ne-KZN. Njengombana ubujamo busebumbi phakathi kwamaSewula Afrika namaphandle,kubonakala amaphandle mageganaKwaMhlanga iintolo zawo zisebenza kuhle ahleka bekuvela lomhlathi izinyo kutjho khona bonyana kusekhaya kibo.
UNomzana uMasimula uthi banikele i-Ofisi kaNdunakulu weMpumalanga uNomzana Mandla Ndlovu amalanga ali-7 ukuphendula endabeni le. Amaphandle amanengi abonakala abalekele ngaKwaNdebele njengombana kuyindawo ethule du!. Ukunyakaza kwe-March and March ngaKwaMhlanga kuthabise inengi labantu njengombana bathi abakhambe sebakholiwe ngibo babuyelemakhabo.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 13

Umkhiqizo kamma uNaHlalithwa ekhrosini KwaMhlanga
Office No: 2 Behind Sunny Shopping Centre,
KwaMhlanga Plaza
0796697907
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 14
Ukutlogonyelwa Kwemvelo

Amabhodlelo Aphadlhiweko Aphekwabutjha

Mva nje izinto zitjhugulukile bakwethu,amabhodlelo aphukako akasalahlwa kodwana ayabekwa ayise emabubulweni la ayokuphekwa khona butjha. Lokhu kufaka hlanga amabhodlelo weplastiki nawo aphekwa butjha, bekuphume umkhiqizo omutjha. La asibali ukukaliswa kweensimbi,kodwana sikhuluma ngokuphekwa butjhwa kwamabhodlelo aphukako noweplastiki.
Ibhoduluko lethu libonakala lihlwengeka, ngombana mva nje abantu abanengi badobha amabhodlelo aphukako bawabeke ndawonye,kuthi nasele amanengi bawaphadlhe khonapho. Ngemva kokuwaphadlha bayawathatha ayiswa endaweni la ayokuthengiswa khona, namkha ayokukaliswa khona bakwazi ukuwapheka butjha. Noweplastiki kwenziwa into yinye, aphekwa butjha bekuphume umkhiqizo omutjha.
Ngesikhathi abantu badobha amabhodlelo, imvelo iyathaba ngombana bawadobha eentradini. Nakudojwa amabhodelo la,ngamanye amagama kubuthwa iintrada kusale kuhlwengekile. Abantwaba,abagcini ngokubutha kwaphela, kodwana bathola imali ehle ngokuthengisa amadhodlelo la. Kunomuntu abasebenzisana naye,nguye obabhadelako ngokuwafaka esikalini sakhe bese yena ke uwamikisa edorobheni njengomthwalakhe uyowukalisa khona ukuze athole inzuzo.
Umuntu lo esikhuluma ngaye,nguye obhadela abantwaba abazibuthela amabhodlelo la. Kuba nendawo yinye la kubuthelelwa khona amabhodlelo la,omunye nomunye ubanentuntu yakhe,begodu ubhadelwa ngokwentuntu yakhe ubhadelwa mnikazi womsebenzi lo ozokulayitjha umthwalo lo awuse emakethe. Umnikazi womsebenzi lo mumuntu onesithuthi ,nina abanengi niletha kuye. Yena uthenga kini, amikise emakethe inzuzo ngeyakhe yoke.
Amalanga la,kubudisi bonyana ungathola amabhodlelo aphukako namkha weplastiki endleleni,bayawabutha bawafake ngemgodleni bayowakalisa bathole imali. Kunjalo ke ukutlhogonyelwa kwemvelo,sibutha koke esikubona kusilaphaza ibhoduluko. Nasiqeda ukubutha amabhodlelo eentradini alahliweko, siwathengisa ngokuwakalisa. Ngawo kwenziwe iimkhiqizo ehlukileko ifakwe eentolo. Muhle umsebenzi wokudobha amabhodlelo aphukako namabhodlelo wamaplastiki.
////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////
NgeLesibili mhlaka 22 kuKhukhulamungu 2026-ikhasi 15
Mkhozi Namba Skhambe

Sithuthukisa isiNdebele ngokusitlola

Zinengi iindlela zokuthuthukisa isiNdebele,kukhona abasithuthukisa ngeemrhatjho,ngomvumo,ngomgwalo nembatho lakhona lamaNdebele. Thina la kuMkhozi sithuthukisa isiNdebele ngendlela yomtlolo. Nasikhuluma ngendlela yomtlolo, sitjho ukusitlola kiwo woke amakhasi wethu wephephandaba lethu uMkhozi.
Kukhona ke abathi bayasitlola emaphephandabeni abasebenza kiwo,kodwana sebatlola ikhasi libe linye namkha mabili baqedile. Thina la kuMkhozi sitlola isiNdebele 100%,ngaphandle kwemikhangiso yona etlolwa ngelimi lesiNgisi ilimi lerhwebo. Kunjalo ke kwaMkhozi,asidlali ngento engadlali nasiza esiNdebeleni. Kunengi ke esikufundako la esiNdebeleni nasiqala iimthetho yakhona yokutlolwa kwelimi lesikhethu.
Siyaqiniseka bonyana sitlola isiNdebele esitsengekileko nesivunyelwa yiBhodo yesiNdebele. Kunamagama nathi esiwasebenzisako wesiNdebele, ekumagama esicabanga bonyana angabalisizo kwabanye abantu. Asikhumbule bonyana isiNdebele sisathuthuka begodu lilimi elijame kumbi lingawa nanyana nini,kusale kulilimi elikhulunywako kodwana elingatlolwako.
Yeke ke,sizama ngawo woke amandla bonyana igama negama esilitholako nesingalaziko silisebenzise kuhle. Igama negama kuafenele silazi bonyana litjho ukuthini nomnqopho walo. Nathi nasitlolako elimini lesiNdebele kubakhona isikhathi la sithola khona amagama amatjha ayinzuzo kithi ngokwelimi lesiNdebele. Esikwalako kusebenzisa amagama wesiBhuru bese kuthiwa isiNdebele siBhuru,namkha sihlanganiswa nesiBhuru kanti awa, akusinjalo.
Sakha ilimi lethu lesiNdebele,ngiwo umnqopho womsebenzi lo nephephandabeli uMkhozi. Asifuni ukusiphula nasisitlolako,indlela amagama wesiNdebele atlolwa ngayo,ngombana imitlolo kwenziwa irhubhululo ngayo babantu abarhubhululako namaziko wefundo ephakamileko. Sifuna ukuhlukanisa phakathi kwesiNdebele seSewula Afrika nesiNdebele saKwamthwakazi namkha KwaBulawayo eZimbabwe,singakhohlwa siNdebele seTlhagwini ngesiFundeni seLimpopo.
La asibuyeli emva siyaphambili,sazibophelela bonyana sifua ukuthuthukisa isikhethu ngendlela yokusitlola phasi iveke neveke. Kunjalo ke, sizabe sifike la sifuna ukufika khona ngokusitlola. Phambili kulapho siyakhona, emva kulasibuya khona. Sisoke sizokwenza lokho ngaphandle kokuqedanamandla. Iye, sincamile nasinje ngokwakha ilimi lethu ngokomtlolo. Ngelinye ilanga kuzakwenziwa irhubhululo ngoMkhozi njengephephandaba lesiNdebele elisemthethweni. Sithokoze!.

////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////




